Leven als een Bouwpakket

De Werkgroep Maatschappelijke Activiteiten van de Raad van Kerken Epe heeft op 9 mei 2012 een forum avond georganiseerd met als titel “leven als bouwpakket”.
Bezinning op leven ‘als bouwpakket’.  6 forumavondPrenatale zorg, vroege signalering en diagnostiek (o.a. bodyscan, monitoring). Mensen weer (beter) laten bewegen of zien met behulp van techniek. Lichaamscellen herstellen of vervangen, kankercellen in het beginstadium opsporen, nieuwe virussen bestrijden. Begeleiding van en een update voor het brein. Met nieuwe technieken de verouderingsprocessen beheersen en verbeteringen aanbrengen bij mensen. De revolutionaire ontwikkelingen maken nu en in de komende decennia veel prachtige toepassingen mogelijk. Er zijn ook veel mogelijkheden die nadere bezinning nodig hebben en soms ook, al dan niet voorlopig, afwijzing. Vragen rond leven, ziekte en dood.

 

Met betrekking tot enorme ontwikkelingen die gaande en op komst zijn en bepalend voor de kwaliteit van het leven en menswaardigheid, is maatschappelijke betrokkenheid en reflectie van belang. Op basis van de publicatie ‘Leven als bouwpakket’ van het Rathenau Instituut organiseerde de Werkgroep Maatschappelijke Activiteiten van de Raad van Kerken Epe voor een breed publiek een bijeenkomst met informatie over en bezinning op technologische ontwikkelingen in voornamelijk de zorg.

 

Prof. dr. Doeke Post, emeritus hoogleraar sociale geneeskunde, leidde de belangstellende deelnemers aan de bijeenkomst woensdagavond in het Kulturhus EGW door een overzicht van diverse ontwikkelingen. Nano-, informatie-, biotechnologie en cognitieve wetenschappen maken op eigen terrein en gezamenlijk enorme voortgang. Door beheersing van de ‘bouwblokken’ van dode en levende natuur — atomen, bits, genen en neuronen –kan het leven van mensen van begin tot eind steeds meer worden beïnvloed en veranderd. Grenzen tussen leven en dood, lichaam en apparaat, gezond en ziek vervagen. Genetische manipulatie door kennis van DNA, robotica, minuscule constructies in en verbindingen met ons lichaam kunnen leiden tot bionische ‘mensen van zes miljoen’, machine-mensen (cyborgs) en toenemende leeftijden tot boven 150 jaar in deze eeuw. Ray Kurzweil beschreef in een uitvoerig werk dat het moment nadert dat de mensheid de grenzen van de biologie overstijgt (singulariteit). Zo ontstaat een vernieuwde uitgave: mens 2.0.

Post kwam aan het eind van zijn presentatie bij de filosofie en ethiek met betrekking tot technologie. Naast vooruitgangsdenken is technologie-kritiek ook van alle tijden. Hoe gaan we wijs om met de diverse mogelijkheden?
Ter aanvulling van ontwikkelingen en om hierover gezamenlijk na te denken, was een forum ingericht.

Onder leiding van theoloog Ben Pelster namen naast professor Post hieraan deel pastor drs. Vroom namens het pastoresconvent van Epe, bioloog drs. Aalbers, dhr. Broekhoff, geestelijk verzorger Isala Klinieken en mw. dr. Kraemer, docent filosofie en ethiek aan onder meer de biomedische faculteit van de Technische Universiteit Eindhoven. Aanwezigen in de zaal namen ook deel aan het gesprek.

Bij de boeiende en grensverleggende mogelijkheden die de techniek biedt komen veel afwegingen aan de orde. Hoe zit het met het mens-zijn bij toepassing van diverse invloedrijke technieken?

Bij het in leven houden van te vroeg geboren en andere kansarme baby’s ontstaan vaak complicaties voor het leven, handicaps en in het algemeen verzwakking van de menselijke soort. Het kostenaspect van duur onderzoek, ontwikkeling en invoering van technieken, anderzijds verhoging van de kwaliteit van leven en besparing van zorgkosten door preventie en efficiëntie. Bij gebruik van techniek in de zorg dient er wel voldoende intermenselijk contact te blijven. Er zijn juridische kwesties zoals verantwoordelijkheid/aansprakelijkheid bij gebruik van hersenbeïnvloedende en lichaamsregulerende technieken. Wat gebeurt er persoonlijk en maatschappelijk met toenemend inzicht in gezondheidsperspectief?

Wat kan, gebeurt meestal ook. Nieuwsgierigheid, onder andere naar de geheimen van het leven, vooruitgang ontwikkelen is menseigen. Maar ook kritisch toetsen, wat moeten we willen.

Ontwikkelingen hebben vaak een eigen dynamiek, maar adequate regulering is essentieel. Kanaliserende (f)actoren zijn bijvoorbeeld wetenschap, ethiek, politiek, recht, financiën, tijd en veranderende maatschappelijke inzichten en moraal. Hoe we met technologie omgaan wordt bepaald door mensen.

 

Het gaat om maakbaarheid versus aanvaarding van natuur, verantwoordelijkheid voor ons doen èn laten. Inzichten in mogelijkheden, risico’s en prioriteiten zijn nodig bij het maken van keuzes.

Hoe gaan we om met de verantwoordelijkheid ten aanzien van technologie: mogelijkheden onderkennen, bevorderen, bijsturen, begrenzen. Denkkracht en creativiteit zijn nodig voor verkenning van scenario’s. Ontwerpen, experimenteren, bijsturen, gebruiken en inbedden van techniek dient zorgvuldig en goed te gebeuren. Hoe handelen we of juist niet, omdat we de natuurlijke ontwikkelingen met betrekking tot ons leven respecteren en accepteren of om praktische redenen. Essentieel zijn de kwaliteit van leven en menswaardigheid.

Om goed met de enorme en zeer bepalende ontwikkelingen om te kunnen gaan hebben mensen tijd nodig. Maatschappelijke bezinning en reflectie zijn van belang. Met de beschreven bijeenkomst is hieraan bijgedragen. De ontwikkelingen zullen volop doorgaan en maatschappelijke betrokkenheid zal steeds nodig blijven. Boeiend.

Nog enige foto’s , gemaakt door Jan van der Velde van deze bijeenkomst, tot slot.

5 forumavond 4 forumavond 3 forumavond 2 forumavond 1 forumavond